Ананий Ахнезерович Зайончковский (Ананиаш Зайончковский, Ananiasz Zajączkowski) — выдающийся ученый, польский востоковед, академик Польской АН (ПАН) (1952), профессор Варшавского университета (с 1935). Караимский общественный деятель.
Родился 12 ноября 1903 года в Вильно (тогда Россия, ныне Вильнюс в Литве) в семье Ахнезера (Александра), служащего судебной канцелярии, и Эмилии, урождённой Безекович. Во время I Мировой войны, в 1915-м году, когда на территории Прибалтики развернулись ожесточённые бои, Зайончковские перебрались в Крым, на землю своих предков. Анания родители отдали в Симферопольскую гимназию им. Александра I, которую закончил в 1921 году. Его фамилия встречается списках учеников, которые по архивным документам составила для музея гимназии Л. Я. Барабашкина. В старших классах юноша настолько увлёкся театром, что на летних каникулах организовал любительскую труппу, которая объездила со своими спектаклями весь Южный берег Крыма. В этих постановках Ананий играл роли Отелло, Онегина и Чацкого. По окончании гражданской войны, в 1922 году семья Зайончковских вернулась в Вильнюс, принадлежавший тогда Польше. Однако аттестат зрелости, выданный в Симферополе, был признан неполноценным, и Ананию довелось, начиная с 1923 года, доучиваться в виленской гимназии имени короля Сигизмунда Августа, которую он в 1925 году закончил с отличием. В том же году он поступает на факультет восточной филологии Ягеллонского университета в Кракове, где учится под руководством крупнейшего в то время востоковеда профессора Тадеуша Ковальского. Будучи студентом 4 курса, в 1929 году защищает диссертацию на соискание степени доктора философии, и, как стипендиат Народного фонда культуры, продолжает обучение в Берлине (1929-1930), в Стамбуле (1930-1931), в Париже (1931). Затем работает ассистентом на кафедре восточной филологии Ягеллонского университета в Кракове (1931-1932). В 1933 г. после присвоения звания доцента Зайончковскому была предложена должность руководителя основанной для него кафедры тюркологии Института востоковедения Варшавского университета. С 1935 года, будучи профессором, становится заведующим этой кафедры, которой руководит 37 лет. С 1930 года - член Польского Общества востоковедения. Во время немецкой оккупации (1939 - 1944), т. к. университет был закрыт – сотрудник статистического городского бюро в Варшаве и одновременно преподаватель на подпольных курсах. После окончания войны занимался восстановлением Варшавского университета. В 1946-1950 и 1957-1961 годах – директор Института востоковедения Варшавского университета. С 1948 года – член Польской Академии Знаний в Кракове, а с 1952 года – член Польской Академии Наук. Почетный доктор университетов в Берлине, Тбилиси, Манчестере. Почетный член Общества турецкого языка с 1957 года, член Совета Вроцлавского научного общества, членом-корреспондентом Финно-угорского общества. Принимал участие в работе Рабочей группы Польского комитета по делам ЮНЕСКО. С 1969 руководил отделением тюркологии и иранистики Института востоковедения. Читал лекции по тюркологии, иранистике, арабистике и средневековой истории Ближнего Востока в Институте востоковедения в Москве (1956), в Иерусалимском университете (1957), в Институте востоковедения в Неаполе (1958), в Стамбульском университете (1962). После Второй мировой войны несколько раз приезжал в СССР, бывал и в Крыму. Автор многочисленных работ по хазарскому, старокыпчакскому языкам, истории и культуре тюркоязычных народов. Важнейшие исследования посвящены анализу этнического состава государства мамлюков, Хазарского каганата, Золотой Орды, а также изучению путей расселения тюркских народов, староосманских литературных памятников и турецкой палеографии. Крупный специалист по арабистике и иранистике, автор исследований по персидскому искусству и литературе. Редактировал знаменитые журналы "Myśl Karaimskа" и "Przegląd Orientalistyczny", «Караимско-русско-польский словарь». Важнейшее место в его наследии занимают работы, посвященные вопросам истории, религии и культуры караимов. Настоящей энциклопедией считается фундаментальное исследование А.3айончковского «Караимы в Польше» (Варшава - Париж, 1961, на английском языке). Следует отметить также его библиографическую зарисовку «Караимская литература» (1926), в которой описаны караимские книги, изданные в Венеции в ХVІ столетии книги, напечатанные в типографии в Чуфут-Кале (начиная с 30-х годов XVIII века). Ученый исследовал также историю поселения крымских татар и караимов на Волыни. Исполнял функции руководителя Караимского религиозного союза в Польше. Его братом был Влодзимеж, также тюрколог, профессор Ягеллонского университета.
Основные сочинения :
1) Krótki wykład gramatyki języka zachodniokaraimskiego (1931) 2) Studja nad językiem staroosmańskim. Wybrane rozdziały z anatolijskotureckiego przekładu Koranu (1937) 3) Problem językowy Chazarów (1946) 4) Ze studiów nad zagadnieniem chazarskim (1947) 5) Dyplomatyka Złotej Hordy w XV wieku (1948) 6) Glosy tureckie w zabytkach staropolskich (1948) 7) Związki językowe połowiecko-słowiańskie (1949) 8) Liryka Hafiza (1950) 9) Charakterystyka Turków w świetle piśmiennictwa arabskiego w średniowieczu (1951) 10) Awicenna (1953, redaktor) 11) Studia orientalistyczne z dziejów słownictwa polskiego (1953) 12) Słownik arabsko-kipczacki z okresu Państwa Mameluckiego (1954-1958, dwie części) 13) Orient jako źródło inspiracji w literaturze romantycznej doby Mickiewiczowskiej (1955) 14) Zarys dyplomatyki osmańsko-tureckiej (1955, в соавторстве с Яном Рейхманом) 15) Najstarsza wersja turecka «Husräv u Širin» Qutba, cz. 1-3, Warszawa, 1958-1961. 16) Leksyka języków tureckich (1959) 17) Mamelucko-kipczacki przekład arabskiego traktatu Muhadimma "Abu-l-Lait as-Samarkandi" (1959) 18) Language, Folklore, Science (1961) 19) Turecka versja Šah-nāme z Egiptu Mameluckiego, Warszawa, 1965. 20) Sto sentencji i apoftegmatów arabskich Kalifa Ali’ego w parafrazie mamelucko-tureckiej, Warszawa, 1968.
Награжден Офицерским и Командорским крестом ордена Возрождения Польши (в 1968 году), медалью 10-летия Польской Народной Республики (в 1955 году), а также иранским орденом «Нисан-Сипас».
Умер учёный 6 апреля 1970 года в Италии. В тот день он собирался поехать из Рима в Неаполь, но в вагоне с ним случился инфаркт. Похоронили Анания Зайончковского на караимском кладбище в Варшаве.
Ananij Akhnezerovich Zajonchkovsky (Ananijash Zajonchkovsky, Ananiasz Zajączkowski) - produced scientific, Polish orientalist, academician of Polish SA (PSA) (1952), professor of the Warsaw university (since 1935). Kataite public figure.
Was born at November 12, 1903 in Vilno (then Russia, nowadays Vilnius in Lithuania) in Akhnezer's (Aleksandr), employee's of judicial office, and Emilia's, nee Bezekovich, family. In time of I world War, in 1915-th year, when in territory of Baltica the fierce fights have turned, Zajonchkovskies have got over in Crimea, on ground of the grandparents. Ananij had by parents given to the Simferopol grammar school of.Aleksandr I's name, which has completed in 1921. His surname meets in lists of the schoolboys, which on archive documents has made for a museum of a grammar school by L. I. Barabashkina. In high classes the young man so has carried away by theatre, that on summer vacations has organized amateur troupe, which has travelled with the performances in all Southern coast of Crimea. In these settings Ananij played Otello's, Onegin's and Chackij's roles. Upon ending of civil war, in 1922 the Zajonchkovskie's family has returned to Vilnius belonging then to Poland. However school-leaving certificate produced in Simferopol, was recognized defective, and Ananij had to finish learning, since 1923, in Vilnius school grammar school of a name of the king Sizigmund August, which he in 1925 has completed with distinction. In the same year he acts on faculty of east philology of Yagellonskie's university in Krakow, where studies under the direction of largest in that time orientalist of the professor Tadeush Kovalsky. Being the student of 4-th course, in 1929 protect a thesis on competition of a degree of the doctor of philosophy, and, as scholarship of National fund of culture, continues training in Berlin (1929-1930), in Istanbul (1930-1931), in Paris (1931). Then works the assistant on faculty of east philology of Yagellonsky university in Krakow (1931-1932). In 1933 after assignment of a rank of the senior lecturer to Zajonchkovsky the post of the chief of the faculty of Turk languages, based for him of Oriental studies Institute of the Warsaw university was offered. Since 1935, being the professor, becomes the manager of this faculty, which is supervised for 37 years. Since 1930 - member of a Polish Society of Oriental studies. During German occupation (1939 - 1944), because The university was closed - employee of a statistical urban bureau in Warsaw and simultaneously teacher on underground courses. After ending of war was engaged in restoring of the Warsaw university. In 1946-1950 and 1957-1961 years - director of Oriental studies Institute in the Warsaw university. Since 1948 - member of Polish Academy of Knowledge in Krakow, and since 1952 - member of a Polish Academy of sciences. The honourable doctor of universities in Berlin, Tbilisi, Manchester. The honourable member of a Society of the turkish language since 1957, member of Vroclav Council of a scientific society, member - correspondent of Finno-Ugric society. Took part in operation of Workgroup of Polish committee on UNESCO. Since 1969 supervised over oriental and Iraian languagie's section of Oriental languagie's Institute. Read the lectures on oriental languages, Iranian languages, Arabian languages and medieval history of Near East in Oriental languages Institute in Moscow (1956), at the Jerusalem university (1957), in Oriental languages Institute in Naples (1958), at the Istanbul university (1962). After the Second world war some times came to USSR, was and in Crimea. The author of numerous operations on khazar, oldkipchaks languages, history and culture of turk speaking peoples. The major researches are devoted to the analysis of ethnic structure of the state of mamluks, Khazar kaganat, Gold Orda, and also learning of paths of moving turk peoples, oldosmanian literary monuments and turkish paleography. The large expert on Arabic philology and Iranic philology, author of researches on the Persian art and literature. Edited famous magazines " Myśl Karaimskа" и "Przegląd Orientalistyczny", « Karaite-russian-polish dictionary ». The major place in his heritage is borrowed by operations devoted to questions of a history, religion and culture of karaites. The present encyclopedia considers basic research of A. Zajonchkovsky " Karaites in Poland" (Warszawa - Paris 1961, in English). It's necessary to mark also his bibliographic sketch « Karaite literature, in which are described karaite books published in Venice in ХV І century of the book, printed out in a printing house in Chufut-Calais (since 30 years XVIII of century). The scientist researched also history of a settlement Crimean tatars and karaites on Volyn. Executed functions of the chief in Karaite religious union in Poland. His brother was Volodzimezh, also orientalist, professor of Jagellonsky university.
The main compositions: 1) Krótki wykład gramatyki języka zachodniokaraimskiego (1931) 2) Studja nad językiem staroosmańskim. Wybrane rozdziały z anatolijskotureckiego przekładu Koranu (1937) 3) Problem językowy Chazarów (1946) 4) Ze studiów nad zagadnieniem chazarskim (1947) 5) Dyplomatyka Złotej Hordy w XV wieku (1948) 6) Glosy tureckie w zabytkach staropolskich (1948) 7) Związki językowe połowiecko-słowiańskie (1949) 8) Liryka Hafiza (1950) 9) Charakterystyka Turków w świetle piśmiennictwa arabskiego w średniowieczu (1951) 10) Awicenna (1953, redaktor) 11) Studia orientalistyczne z dziejów słownictwa polskiego (1953) 12) Słownik arabsko-kipczacki z okresu Państwa Mameluckiego (1954-1958, dwie części) 13) Orient jako źródło inspiracji w literaturze romantycznej doby Mickiewiczowskiej (1955) 14) Zarys dyplomatyki osmańsko-tureckiej (1955, in the co-authorship with Yan Rakhman) 15) Najstarsza wersja turecka «Husräv u Širin» Qutba, cz. 1-3, Warszawa, 1958-1961. 16) Leksyka języków tureckich (1959) 17) Mamelucko-kipczacki przekład arabskiego traktatu Muhadimma "Abu-l-Lait as-Samarkandi" (1959) 18) Language, Folklore, Science (1961) 19) Turecka versja Šah-nāme z Egiptu Mameluckiego, Warszawa, 1965. 20) Sto sentencji i apoftegmatów arabskich Kalifa Ali’ego w parafrazie mamelucko-tureckiej, Warszawa, 1968.
Is awarded with a Officer's with a Cross of an award of Revival of Poland (in 1968), medal 10-ial event of Polish National Republic (in 1955), and also Iranian award "Nisan-Sipas".
In April 6, 1970 in Italy the scientist has died. That day he wanted to go from Rome to Naples, but in the car he had a heart attack. Ananij Zajonchkovsky have buried on karaite cemetery in Warsaw.